मानवी
मेंदूतील युद्ध : अंतर्मनातील संघर्ष
मानवी
जीवनातील सर्वात गुंतागुंतीचा संघर्ष बाह्य जगात नसून अंतर्मनात घडतो. “माझ्या
मनात द्वंद्व चालू आहे”, “करावे की करू नये?”,
“राग येतोय पण आवरतोय” ही वाक्ये केवळ भाषिक रूपके नसून
न्यूरोसायन्सच्या दृष्टीने मेंदूतील विविध जैविक प्रणालींमधील प्रत्यक्ष संघर्षाचे
द्योतक आहेत. आधुनिक न्यूरोसायन्स, बोधनिक आणि सामाजिक
मानसशास्त्र या सर्व क्षेत्रांतील संशोधन दर्शवते की मानवी वर्तन हे भावनिक मेंदू
आणि विचारशील मेंदू यांच्यातील सततच्या संवाद, स्पर्धा आणि
संतुलनाचा परिणाम आहे (Sapolsky, 2017; Goleman, 1995).
या
संदर्भात “मेंदूतील युद्ध” ही संकल्पना रूपकात्मक असली तरी तिचा जैविक पाया अत्यंत
ठोस आहे. विशेषतः लिम्बिक प्रणाली आणि प्रीफ्रंटल कॉर्टेक्स यांच्यातील कार्यात्मक
ताण हे या अंतर्गत संघर्षाचे केंद्रस्थान मानले जाते.
